Vịnh Xuân Đài là một vịnh nhỏ nằm dưới chân dốc Găng thuộc địa phận Thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên. Vịnh Xuân Đài mới được nhắc đến là một vịnh biển đẹp trên dải đất miền Trung, nhưng đã được nhiều người yêu biển biết đến trước đó. Đơn giản, đây là một vịnh đẹp thuần khiết mà khi nhắc đến, người ta dùng cụm từ “vẻ đẹp xao lòng” để diễn tả.
Nằm bên quốc lộ 1A, khu vực này được tạo thành từ dãy núi Cổ Ngựa kéo dài ra biển, tạo nên bán đảo Xuân Thịnh bao bọc lấy vịnh Xuân Đài. Vịnh rộng trên 13.000ha trải dài trên thị xã Sông Cầu và huyện Tuy An (tỉnh Phú Yên). Cửa vịnh rộng khoảng 4,4km; bờ vịnh dài đến 50km. Có những chỗ nước sâu đến 18m. Từ trên đỉnh dốc Găng, bạn sẽ được chiêm ngưỡng bức tranh sơn thủy hữu tình với rừng dừa bạt ngàn, núi non hùng vĩ bao bọc lấy một vùng nước non trong xanh của vịnh Xuân Đài thuộc địa phận các xã Xuân Thọ, Xuân Thịnh và thị trấn Sông Cầu của tỉnh Phú Yên. Trong vịnh có nhiều vùng biển và bãi tắm đẹp như Vũng La, Vũng Sứ, Vũng Chào cùng nhiều đảo, bán đảo. Các bãi tắm của nơi đây đều sở hữu làn nước trong vắt và không sâu, du khách có thể bơi ra xa mà không sợ nguy hiểm.
Vịnh Xuân Đài được biết đến rất sớm. Trong lịch sử nước nhà, quân Tây Sơn và nhà Nguyễn đã có một trận thủy chiến tại đây. Nơi đây từng là một trung tâm thương mại sầm uất trên biển và bờ. Người dân địa phương tự hào với vịnh biển này vì đã diễn ra một hoạt động ngoại giao lịch sử vào năm 1832. Khi đó, phái đoàn ngoại giao Hoa Kỳ mang thư của tổng thống nước này đến vịnh Xuân Đài gặp gỡ Ngoại lang Nguyễn Tri Phương (do vua Minh Mạng cử đến) để “giao hảo thong thương”. Vịnh Xuân Đài trở thành nơi ban giao đầu tiên giữa Việt Nam và Hoa Kỳ.
Trong thời kì mở đất, bản doanh của các tướng trấn thủ đất Phú Yên như Văn Phong, Nguyễn Phúc Vinh đều đóng ở đây. Bởi địa thế hiểm trở và lại là cửa khẩu mở ra biển nên nơi này là đầu mối giao lưu ra bên ngoài của Phú Yên.
Trong Thế chiến thứ hai, vào tháng 4 năm 1945, hải quân Nhật Bản tiến vào vịnh để đánh chiếm hòng làm bàn đạp tiến sâu vào đất liền nhưng bị máy bay của quân Đồng Minh bắn cháy.
Ngày nay, Xuân Đài là một trong những vịnh được các chuyên gia đánh giá là có tiềm năng du lịch lớn nhất nhì miền Trung với cảnh sắc hữu tình, có nhiều đảo, bãi tắm rất đẹp và hoang sơ. Nơi đây đang được quy hoạch đẻ phát triển các loại hình du lịch nghỉ dưỡng, du lịch thể thao nước, du lịch sinh thái biển.
Điểm tham quan nằm trong khu vực Vịnh Xuân Đài
- Bãi tắm sông Cầu
- Thị xã Sông Cầu
- Làng chài Gành đỏ
- Đám Cồn Cả
